بازگشت و كس به اردوان فرستاد تا جائى براى جنگ تعيين كند . اردوان پاسخ داد كه « من در دشت هرمزدگان « 1 » در پايان مهر ماه بر سر تو خواهم آمد » . اردشير پيش از وقت بدانجاى رفت « 2 » و در موضعى شايسته فرودآمده بگرد خود و سپاهيانش خندقى كنده چشمهء آبى را كه در آنجا بود بگرفت . پس اردوان برسيد و سپاهيان براى جنگ صف كشيدند . شاپور پسر اردشير پيش رفت تا از پدر خود دفاع كند . جنگ درگرفت و شاپور داذبنداذ كاتب اردوان را به دست خود بكشت « 3 » . پس از آن اردشير از جاى خود بر اردوان تاخته او را بكشت . گروهى بسيار از ياران اردوان از پاى درآمدند و بازماندگان بگريختند . گويند اردشير از اسب فرودآمد و پاى بر سر اردوان نهاد . همان روز اردشير را شاهانشاه « 4 » خواندند . اردشير از آنجا به همذان رفت

--> ميشان » است . با وجود اين نسبت بناى آن به اردشير به يك معنى ممكن است درست باشد . نظر سن مارتين ( جستجو دربارهء خاراسن ص 255 و بعد ) كه به موجب آن دولت مسنه پس از انقراض دولت پارث دوام يافته است نادرست است . ماوزنىها را كه يوليان با آنها سروكار داشت به دلايل جغرافيائى نمىتوان ساكنان ميشان دانست ( ايشان ساكنان ماحوزا واقع در نزديكى سلوكيّه بودند ) . تلفظ نام پادشاهى كه طبرى ذكر كرده است به درستى معلوم نيست و با نامهائى كه در سكّه‌ها و كتابها آمده است شباهتى ندارد . كشكر ( به عربى كسكر ) واقع در شمال و در مردابهاى واسط بايد غير از دولت مذكور باشد . در آنجا به گفتهء نسخهء سپرنگر ( ص 63 ) اردشير پادشاه آن اقفور پسر بلاش را ( نام او محرّف از اقفور ( Pakor كه از طرف خماى به سلطنت تعيين شده بود پس از چندصد سال پادشاهى كشته است ( شايد يكى از اعقاب او بوده است ) . نامهاى پارثى در اينجا قابل توجّه است . ( 1 ) - شايد بهتر بود به جاى « هرمزدگان » ، « هرمزد - جان » بنويسم . اين نام را طبرى و دينورى با دال و نسخهء سپرنگر بىدال نوشته‌اند . متأسفانه محلّ امروزى اين موضع كه جنگ قطعى و نهائى در آن روى داده بود معلوم نيست . مهر ماه هفتمين ماه از سال ايرانى است . آيا مىتوان تاخت‌وتازهاى سه‌گانهء اردشير را در سمت غرب با سه پيكارى كه به شكست پارثىها منتهى شد يكى دانست ؟ ( ديوكاسّيوس در آخر - زناراس 15 / 12 ) . ( 2 ) - پس عمل صادقانه‌اى نبوده است ! ( 3 ) - زيرا او آن نامهء توهين‌آميز را نوشته بود . ( 4 ) - شاهانشاه عنوان قديمى پادشاهان بزرگ نواحى دجله و مملكت ايران بوده است . اردشير را بر سنگ نبشته‌ها ملكان ملكا نوشته‌اند ( شاهان شاه تلفّظ مىشد ) ؛ در صورتى كه پدر او بابك فقط ملكا ( شاه ) نوشته شده است . خود اردشير هم خود را در سكّه‌هاى نخستين فقط « شاه » خوانده است . زمان سلطنت اردشير را بايد از روى اين پيروزى كه احتمالا در سال 226 م بوده است به شمار آورد .